Page 49 - camia

Shahbag hareketi, toplumda “Ya bizimle, ya bize karşı” havası estirmeye başladığında ol-dukça zalim bir hâl aldı. Mahkemenin ölüm ce-zası kararını sorgulayanlar anti-liberal güçler ya da Pakistan iş birlikçileri diye yaftalanmıştı. Öyle görünüyor ki protesto kısa bir zamanda seküler devrim özlemiyle romantik bir hareke-te dönüşmüştür. Halk, ilk defa kim olduğunu sorgulamıştır: Bangladeş halkı kimdir? Bengali mi, Bangladeşli mi, ateist ya da dindar mı? Bu bölünmelerin ve farklılıkların aile içlerinde bile önemli yerleri olmuştur. İktidar partisi, ülkenin kimliğini belirlemek sanki kendilerinin tarihten devraldıkları bir göreviymiş gibi davranmıştı. Tartışmalarda, “Ancak ülkenin bağımsızlığı için savaşanlar ülkenin nasıl görüneceği hakkında söz sahibi olur.” mantığı vurgulanmıştı. Kendi kendini gerçekleştiren ve kendini vekil ilan eden bu anlayış Shahbag hareketi için hiç

de iyi olmamıştı. Bu hareket üzerine insanların memnuniyetsizliğini sergileyen iki araştırma yapılmıştır. Yapılan kamuoyu yoklamasına göre halkın yüzde 55’i, ölüm cezası isteğinin kanuna aykırı olduğunu düşünmekteydi. Prothom Alo isimli en büyük seküler Bengali gazetesinin pro-testolar zamanında yaptığı başka bir araştırma-ya göre halkın yüzde 57.5’i Shahbag hareketini desteklemezken yüzde 23.4’ü protestoları haklı buluyordu.

Bangladeş’de sekülerizmin arttığı iddiası yanlış bir algı olarak görünmekte ve belki de kolektif şuuru yansıtmamaktadır. Buna benzer olarak, tüm halkın aynı din, yani İslam için sev-gi beslediği iddiası da toplumdaki seküler tabanı olduğundan az göstermektedir. “Ne çok dindar ne çok seküler” şuurun mevcut olduğu Bangla-deş gibi Müslüman bir toplumda, sosyal yapıyı kavrayıp halkın sosyal, kültürel ve siyasal tabia-tına göre hareket edenler toplumu daha iyi ana-liz edebileceklerdir.

*Dhaka Üniversitesi‘nde Uluslararası İlişkiler eğitimi gören Belal‘in ağırlıklı araştırma konuları sömürge dönemi sonrası Güney Asya ile Bangladeş‘in dış ilişkileridir.