Puttalam’dan Anuradhapura’ya olan mesafe 100 km bile de\u011fil. Buna ra\u011fmen bu mesafeyi kat etmek iki bu\u00e7uk saatimizi ald\u0131. Anuradhapura Sri Lanka’n\u0131n krall\u0131k \u015fehirlerinden biri, \u015fehir i\u00e7inde \u00e7ok say\u0131da tap\u0131nak mevcut ve bu b\u00f6lge baz\u0131 Budistler i\u00e7in kutsal bir b\u00f6lge. Bu nedenle M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n sadece \u015fehir s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015fmelerine m\u00fcsaade ediliyor. Burada da \u015fehrin 18 km d\u0131\u015far\u0131s\u0131nda ya\u015fayan i\u00e7 sava\u015ftan ka\u00e7anlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. 15 y\u0131ld\u0131r burada ya\u015f\u0131yorlar ve geri d\u00f6nme \u00fcmitleri yok. Buray\u0131 daimi ikametgah olarak kullanma \u015fanslar\u0131 da yok. B\u00f6lgede m\u00fcltecilerle ilgilenen yard\u0131mda bulunan Siddiq; “Geri d\u00f6nme m\u00fcsaadeleri yok, burada da kalamazlar. Halen 15 sene \u00f6nce yerle\u015ftirildikleri kamplarda kal\u0131yorlar, paralar\u0131 yok ve i\u015f imkan\u0131 da yok”\u009d diyor. Su \u00fczerinde yapt\u0131klar\u0131 g\u00fcnl\u00fck yevmiye ald\u0131klar\u0131 i\u015flerle idare ediyorlar ama bu i\u015fler bile \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da. Hava \u015fartlar\u0131 izin verirse i\u015f bulabiliyor, izin vermezse kendilerine devlet taraf\u0131ndan verilen c\u00fczi miktarda temel ihtiya\u00e7 pay\u0131yla hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeleri gerekiyor.<\/p>\n
Burada da kurbanlar\u0131m\u0131z\u0131 da\u011f\u0131tarak do\u011fu sahillerinde bulunan Kanniyai’ye ilerliyoruz. Yolda ilerlerken a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u00fclkenin as\u0131l problemiyle y\u00fcz y\u00fcze geliyoruz. Her 500 metrede bir yol \u00fczerinde n\u00f6bet bekleyen askerlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz, ge\u00e7i\u015f izni alabilmek i\u00e7in en az on be\u015f dakika bekledi\u011fimiz kontrol noktalar\u0131 aras\u0131nda yar\u0131m saat bile yok. Kinniyai, Trincomalee ve Mutur aras\u0131nda bulunuyor. LTTE bu b\u00f6lgeye hak iddia etti\u011fi i\u00e7i yak\u0131n tarihte s\u00fcrekli olarak \u00e7at\u0131\u015fmalar meydana gelmi\u015f. M\u00fcsl\u00fcmanlar bu \u00e7at\u0131\u015fmalara kat\u0131lmam\u0131\u015f ancak sonu\u00e7lar\u0131ndan olduk\u00e7a etkilenmi\u015fler. Daha Kas\u0131m ay\u0131nda 20.000’den fazla insan Mutur’dan ka\u00e7mak zorunda kalm\u0131\u015f.<\/p>\n
Tsunami bu b\u00f6lgeyi t\u00fcm \u015fiddetiyle etkilemi\u015f. Sular\u0131n bir katl\u0131 evlerin \u00e7at\u0131lar\u0131na kadar ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerler yakla\u015f\u0131k 1 km uzakl\u0131kta bulunuyor. Bu b\u00f6lgede durarak o uzakl\u0131ktan zor fark edilen denize do\u011fru bakmak s\u0131k\u0131nt\u0131 verici bir duygu. Sahildeki bir hastanede hem hastalar hem de \u00e7al\u0131\u015fanlar hayatlar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f, yan\u0131nda bulunan medresede de 100’\u00fcn \u00fczerinde \u00e7ocuk hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f. K\u0131y\u0131 \u015feridinde \u015fu an 50 metre geni\u015fli\u011finde bo\u015flu\u011fa sahip. Yerli rehberimiz Muhammed, “Asl\u0131nda k\u0131y\u0131ya 200 metre yak\u0131nl\u0131kta in\u015faat yapmak yasakt\u0131”\u009d diyor. “Ancak insanlar nereye gitmeli, buras\u0131 onlar\u0131n \u00fclkesi, her \u015feylerini kaybetmi\u015fler ve evlerinin arazisi \u00e7o\u011funun sahip oldu\u011fu tek m\u00fclk”\u009d diye de ekliyor. Bu nedenle h\u00fck\u00fcmet yasa\u011f\u0131 k\u0131y\u0131ya 50 metre olacak \u015fekilde k\u0131saltabilirdi. Sahilde duruyoruz, bir yanda sakin deniz, di\u011fer yanda y\u0131k\u0131lan evlerin temelleri.<\/p>\n
Kanniyai’den ayr\u0131lmak \u00fczere k\u00fc\u00e7\u00fck bir gemiye biniyoruz. Bu defa yolumuz \u00fclkenin merkezi Kandy’ye gidiyor. Yol uzad\u0131k\u00e7a uzuyor, aradaki mesafeden de\u011fil, daha \u00e7ok bazen yar\u0131m saat s\u00fcren ve s\u0131k s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z kontrol noktalar\u0131ndan dolay\u0131. Kandy’de de kurbanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 da\u011f\u0131t\u0131yoruz. Sri Lanka i\u00e7in 1200 rakam\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak kurbanl\u0131klar\u0131 daha uyguna sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in bu say\u0131dan fazlas\u0131na ula\u015ft\u0131k. Kandy’de Sri Lanka’n\u0131n \u0130ngilizler taraf\u0131ndan tahttan indirilen son kral\u0131 h\u00fck\u00fcm s\u00fcr\u00fcyordu. O zamanlar\u0131n izleri \u015fehirde hala etkisini kaybetmemi\u015f. Bu b\u00f6lgede de M\u00fcsl\u00fcmanlar ya\u015f\u0131yor ve ekonomik durumlar\u0131 da iyi de\u011fil. Abdulgafur sebep olarak “M\u00fcsl\u00fcmanlar \u00f6zellikle de idareci olarak i\u015f bulam\u0131yorlar, bu t\u00fcr i\u015flere M\u00fcsl\u00fcmanlar kesinlikle al\u0131nm\u0131yor. \u00c7o\u011fu yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kal\u0131yor, bende \u00f6yle yapmak zorunda kald\u0131m. Be\u015f y\u0131l Singapur’da, on y\u0131l Suudi Arabistan’da \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bu bana burada kendimi idare edecek bir \u015feyler yapmak i\u00e7in yetti. \u015eimdi d\u00fckkandan ortala 500 Dolar kazan\u0131yorum ve topluma ay\u0131racak yeterince zaman buluyorum”\u009d diyor. B\u00f6lgede zengin olan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131nda say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok az oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor Abdulgafur. \u00c7ay i\u015fletmeleri daha \u00e7ok yabanc\u0131 firmalar taraf\u0131ndan i\u015fletiliyor ve genellikle yerlilerin eline geri d\u00f6nm\u00fcyor.<\/p>\n
Kandy’den sonra ise yolculu\u011fumuz tekrar do\u011fuya, Batticaloa’n\u0131n g\u00fcneyindeki Kalmunai’ye devam ediyor. K\u0131y\u0131 \u015feridindeki bo\u015f alan 200 metre. 17 ya\u015f\u0131ndaki Mustafa o korkun\u00e7 an\u0131, “Su beni bir anda al\u0131p g\u00f6t\u00fcrd\u00fc”\u009d kelimeleriyle ifade ediyor. “Suyun beni yakalad\u0131\u011f\u0131 anda \u00e7ar\u015f\u0131ya gidiyordum. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in Allah’a \u00e7ok \u015f\u00fckretmeliyim”\u009d diye de ekliyor. On iki akrabas\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f o g\u00fcn Mustafa. “Denize do\u011fru bakmak istemiyorum, aksi halde her \u015fey tekrar g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcne geliyor”\u009d diyor Mustafa. Kalmunai’nin o b\u00fcy\u00fck muhte\u015fem camisinden geriye kalan sadece \u015fad\u0131rvan\u0131 ve abdest alma yerleri. Caminin temelleri ise y\u0131k\u0131lmadan \u00f6nceki b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hissettiriyor. Caminin \u00e7evresinde de hi\u00e7bir ev sa\u011flam kalmam\u0131\u015f, hepsi harap olmu\u015f gitmi\u015f.<\/p>\n
Muhammed Sabiq ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz, bizi evine davet ediyor. Bize Sri Lanka’ya \u00f6zel Mango, Ananas, muz ve di\u011fer meyvelerden olu\u015fan \u00f6\u011flen yeme\u011fi ikram ediyor. Yerel meyveler burada uygun, et ve di\u011fer meyveler sofraya pek konmuyor. Muhammed 37 ya\u015f\u0131nda ve yak\u0131n zamanda evlenmi\u015f. Neden bu kadar ge\u00e7 evlendi\u011fini \u00f6\u011frenmek istedik. “Dawri y\u00fcz\u00fcnden”\u009d dedi Muhammed. \u00dclkenin do\u011fusundaki M\u00fcsl\u00fcmanlar Hindulardan erkeklerin kad\u0131nlardan ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7eyiz gelene\u011fini benimsemi\u015fler. \u00c7ok da verimli bir \u015fey de\u011fil bu. Evlenecek erkek evlenece\u011fi kad\u0131ndan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck taleplerde bulunabiliyor. Erke\u011fe bir ev verilmedi\u011fi takdirde kimse ba\u015f g\u00f6z edilemiyor. \u00c7o\u011fu zaman buna bir ara\u00e7 ve evin d\u00fcz\u00fclmesi de dahil oluyor. Duruma g\u00f6re, yani gelinin mesle\u011fi ve maddi durumu neye imkan sa\u011fl\u0131yorsa. “K\u0131z karde\u015flerimin evlenebilmeleri i\u00e7ini ikisine bir ev yapmak zorunda kald\u0131m. K\u0131z karde\u015flerimi evlendirip sonrada kendim evlenebilmek i\u00e7in y\u0131llarca yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kald\u0131m”\u009d diyor Muhammed. Kendisi \u015fahsen kar\u0131s\u0131ndan Dawri almam\u0131\u015f. Muhammed g\u00fclerek “Benim i\u00e7in onun benimle evlenmesi yeterli idi. Biz insanlara bu gelene\u011fin, \u0130slami bir gelenek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz”\u009d diyor. (ya)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Abdulgani Engin Karahan<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[23238,24],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2287"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2287"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2287\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}