{"id":9542,"date":"2010-05-21T09:00:00","date_gmt":"2010-05-21T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.igmg.org\/?p=9542"},"modified":"2015-02-16T11:00:06","modified_gmt":"2015-02-16T10:00:06","slug":"hutbe-ga%c2%bczel-edep-a-rnekleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/hutbe-ga%c2%bczel-edep-a-rnekleri\/","title":{"rendered":"Hutbe – G\u00fczel Edep \u00d6rnekleri"},"content":{"rendered":"

Muhterem karde\u015flerim!<\/span><\/b><\/p>\n

Bir toplumda \u00f6rf, \u00e2det ve kural halini alm\u0131\u015f iyi tutum ve davran\u0131\u015flara veya bunlar\u0131 kazand\u0131ran bilgiye edep denir. Bir ba\u015fka tabirle nefsin e\u011fitimine ve huy g\u00fczelliklerine edep denir. Edep kelimesinin \u00e7o\u011fulu olarak da adap kelimesi kullan\u0131l\u0131r ki, biz bu hutbemizde edep say\u0131lan ve bir M\u00fcsl\u00fcman`da olmas\u0131 gereken baz\u0131 ahl\u00e2ki g\u00fczelliklerden bahsedece\u011fiz. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Bu ahl\u00e2ki g\u00fczelliklerin ba\u015f\u0131nda utanma (haya) duygusu gelir. Ger\u00e7ek anlamda <\/span>utanma duygusu kemal sahibi m\u00fcmin kimselerde bulunur. Haya konusunda Peygamber Efendimiz (sav)’den bir \u00e7ok \u00f6vg\u00fc ve tavsiye nakledilmi\u015f ve haya sahibi insanlar takdir edilmi\u015ftir. Bir g\u00fcn Efendimiz (as), bir karde\u015fine utanma duygusunu terketmesini s\u00f6yleyen Medineli bir M\u00fcsl\u00fcman`\u0131n yan\u0131ndan ge\u00e7erken ona: “Onu kendi haline b\u0131rak; zira hay\u00e2 imandand\u0131r”\u009d<\/i> <\/b>buyurmu\u015ftur. (Buh\u00e2r\u00ee, \u0130m\u00e2n 16) <\/b>Yine baz\u0131 <\/b>hadis-i \u015feriflerde haya konusu anlat\u0131lm\u0131\u015f ve utanman\u0131n iman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu vurgusu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: “Hay\u00e2 ancak hay\u0131r kazand\u0131r\u0131r.”\u009d <\/i><\/b>(Buh\u00e2r\u00ee, Edeb 77); “Hay\u00e2n\u0131n hepsi hay\u0131rd\u0131r”\u009d<\/i><\/b> (M\u00fcslim, \u0130m\u00e2n 61) “\u0130man yetmi\u015f (veya altm\u0131\u015f) kadar daldan ibarettir. Bunlar\u0131n en y\u00fckse\u011fi l\u00e2 il\u00e2he illallah demek, en a\u015fa\u011f\u0131s\u0131 da insana zarar veren \u015feyleri yoldan kald\u0131rmakt\u0131r. Utanmak da iman\u0131n dallar\u0131ndan biridir.”\u009d <\/i><\/b>(Buh\u00e2r\u00ee, \u0130m\u00e2n, 3) <\/b>gibi hadisler bunlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. <\/p>\n

 <\/span><\/b><\/p>\n

Aziz karde\u015flerim!<\/span><\/b><\/p>\n

Bir M\u00fcsl\u00fcman`\u0131n di\u011fer bir M\u00fcsl\u00fcman karde\u015fine ve insanlara kar\u015f\u0131 g\u00fcler y\u00fczl\u00fc ve tatl\u0131 dilli olmas\u0131 da g\u00fczel edep \u00f6rneklerinden bir di\u011feridir. G\u00fcler y\u00fczl\u00fc, tatl\u0131 dilli ve yum\u015fak huylu olman\u0131n faziletini Cenab-\u0131 Hak, Peygamber Efendimiz (sav)’i bize \u00f6rnek vererek anlat\u0131yor ve \u015f\u00f6yle buyuruyor: “Ey peygamber e\u011fer onlara kar\u015f\u0131 k\u0131r\u0131c\u0131, huysuz, kat\u0131 y\u00fcrekli ve sert olsayd\u0131n etraf\u0131ndan da\u011f\u0131l\u0131r giderlerdi.”\u009d<\/i><\/b> (Al-i \u0130mran Suresi, [3:159]) <\/b><\/span>Peygamber Efendimiz de tatl\u0131 dilli ve g\u00fcler y\u00fczl\u00fc muamele etmenin faziletlerini \u015fu m\u00fcbarek s\u00f6zleri ile \u00f6v\u00fcyor ve bize tavsiye ediyor: “Yar\u0131m hurma vermek suretiyle de olsa kendinizi cehennem ate\u015finden koruyunuz. O kadar\u0131n\u0131 da bulamayanlar, g\u00fczel bir s\u00f6zle olsun kendilerini korusunlar.”\u009d<\/i><\/b> (Buh\u00e2r\u00ee, Edeb 34) Hadis-i \u015feriften sadakan\u0131n ki\u015fiyi bir hurma tanesi kadar bile olsa cehennem ate\u015finden koruyaca\u011f\u0131n\u0131, tatl\u0131 dilli ve g\u00fcler y\u00fczl\u00fc olman\u0131n da sadaka yerine ge\u00e7ece\u011fi ger\u00e7e\u011fini \u00f6\u011freniyoruz. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, yine hadis-i \u015feriflerde: “G\u00fczel s\u00f6z sadakad\u0131r.”\u009d<\/i><\/b> (Buh\u00e2r\u00ee, Edeb 34) “Din karde\u015fini g\u00fcler y\u00fczle kar\u015f\u0131lamaktan ibaret bile olsa, hi\u00e7bir iyili\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fcmseme.”\u009d <\/i><\/b>(M\u00fcslim, Birr 144) buyurulmu\u015f ve konuya dikkatlerimiz \u00e7ekilmi\u015ftir. Ecdad\u0131m\u0131z da “Tatl\u0131 dil y\u0131lan\u0131 deli\u011finden \u00e7\u0131kar\u0131r”\u009d<\/i> <\/b>\u00f6z deyi\u015fi ile tatl\u0131 s\u00f6z\u00fcn nelere kadir olabilece\u011fini ifade etmi\u015flerdir. B\u00fct\u00fcn bunlardan anl\u0131yoruz ki \u0130slam`da iyi niyetle yap\u0131lan her g\u00fczel davran\u0131\u015f g\u00fczeldir ve sevap elde etme vas\u0131tas\u0131d\u0131r. <\/p>\n

 <\/span><\/b><\/p>\n

De\u011ferli karde\u015flerim!<\/span><\/b><\/p>\n

Bir di\u011fer g\u00fczel edep \u00f6rne\u011fi de verilen s\u00f6zde durmak ve yap\u0131lan vaadi yerine getirmektir. “Verdi\u011finiz her s\u00f6z\u00fc yerine getiriniz; \u00e7\u00fcnk\u00fc verdi\u011finiz her s\u00f6zden, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde mutlaka sorguya \u00e7ekileceksiniz.”\u009d<\/b><\/i> <\/b>(\u0130sra Suresi, [17:34]); “Ey \u0130man edenler! Ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z akitlerinizi  titizlikle yerine getiriniz.”\u009d<\/i><\/b><\/span> (Maide Suresi, [5:1]) <\/b>ayetlerinde Rabbimiz bize bunu i\u015faret ediyor. Peygamber Efendimiz (sav) de: “M\u00fcn\u00e2f\u0131\u011f\u0131n al\u00e2meti \u00fc\u00e7t\u00fcr: <\/i> Konu\u015funca yalan s\u00f6yler. <\/i> S\u00f6z verince s\u00f6z\u00fcnde durmaz. <\/i> Kendisine bir \u015fey emanet edilince hiyanet eder.”\u009d<\/i><\/b> (Buh\u00e2r\u00ee, \u0130m\u00e2n 24) buyuruyor ve konunun ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu ifade buyuruyor. Onun i\u00e7in de M\u00fcsl\u00fcman taraf\u0131ndan verilen bir s\u00f6z mutlaka tutulmal\u0131d\u0131r. Yap\u0131lamayacak bir \u015fey i\u00e7in s\u00f6z verilmemelidir. “\u00d6l, s\u00f6z verme, \u00f6l, s\u00f6z\u00fcnden d\u00f6nme”\u009d<\/i> diyen atalar\u0131m\u0131z da bu ayet ve hadisleri b\u00f6yle g\u00fczel edebi bir vecize ile \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirmi\u015flerdir. M\u00fcsl\u00fcman, keyfi olarak s\u00f6z\u00fcnden d\u00f6nmemeli ve ahdine sadakatsizlik etmemelidir. Aksi takdirde edepliler listesinde yerini alamaz ve  M\u00fcsl\u00fcman olma imaj\u0131na zarar verirler. \u0130badet ehli bile olsa edep ve ahl\u00e2k\u0131 d\u00fczg\u00fcn olmayan insan insanl\u0131\u011fa g\u00fczel \u00f6rnek olamaz. Oysa insanl\u0131k M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n g\u00fczel \u00f6rneklerine her zamankinden daha \u00e7ok bug\u00fcn muhta\u00e7 haldedir ve bu i\u015fin sorumlulu\u011fu da bug\u00fcnk\u00fc M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n omuzlar\u0131ndad\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/b><\/p>\n

IGMG <\/b><\/b>\u0130r\u015fad <\/b><\/b>Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Din karde\u015fini g\u00fcler y\u00fczle kar\u015f\u0131lamaktan ibaret bile olsa, hi\u00e7bir iyili\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fcmseme.”\u009d (M\u00fcslim, Birr 144)<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[23242,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9542"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9542"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9542\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.igmg.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}