Avrupa’daki cami cemiyetlerinde tabiat ve iklim koruma bilincini kurumsallaştırmayı hedefleyen kapsamlı bir eğitim programı tamamlandı. İslam Toplumu Millî Görüş (IGMG) bünyesinde faaliyet gösteren İklim ve Tabiat Koruma Komisyonu tarafından yürütülen Camiler İçin İklim ve Tabiat Eğitim Programı (CİEP), bir yıl süren yoğun bir sürecin ardından Nisan 2026 itibarıyla sona erdi.Program, iklim ve tabiat koruması alanında camilerde farkındalık üretmeyi ve doğrudan sahada etki oluşturacak aktörler yetiştirmeyi hedefliyor.

 

Cami Merkezli İklim ve Tabiat Koruması

Nisan 2025’te başlayan ve aylık çevrimiçi oturumlarla ilerleyen program, toplamda 11 oturumdan oluştu. Almanya, Fransa, Avusturya, Belçika ve İngiltere başta olmak üzere farklı Avrupa ülkelerinden cami yöneticilerini bir araya getiren CİEP, katılımcıları kendi cemiyetlerinde “çarpan etkisi” oluşturacak şekilde konumlandırmayı amaçladı.

Programın temel yaklaşımı, her cemiyetin kendi sosyo-kültürel ve hukuki bağlamını dikkate alan esnek bir öğrenme modeli sunmasıydı. Ülkelere göre değişen çevre politikaları, yerel ihtiyaçlar ve uygulama imkânları doğrultusunda içerikler şekillendirildi. Her oturumda katılımcıların deneyimlerini paylaşabilecekleri interaktif alanlar oluşturularak karşılıklı istişare ve ortak akıl üretimi teşvik edildi.

 

Camilerde Uygulanabilir Çözümler

CİEP’in öne çıkan yönlerinden biri, iklim krizi ve tabiat koruması tartışmalarını teorik düzeyde bırakmayıp cami cemiyetlerinde doğrudan uygulanabilir çözümlere odaklanması oldu. Program kapsamında, dünya genelindeki camilerde hayata geçirilebilecek somut uygulamalar ele alındı.

Programın Nisan 2025’teki açılış oturumu, “Camilerin İklim Krizi ile Mücadeledeki Rolü” başlığıyla Prof. Dr. İbrahim Özdemir tarafından gerçekleştirildi. Bu oturumda, insanın yeryüzündeki “halife” rolü ve kâinatın bir “emanet” olarak korunması gerektiği fikri merkeze alındı.

Mayıs 2025’te düzenlenen ikinci oturum ise “Camimde Biyolojik Çeşitliliği Nasıl Destekleyebilirim?” başlığıyla Sefine Kılınç tarafından sunuldu. Bu oturumda habitat kaybı ve ormansızlaşmadan iklim felaketinin etkilerine kadar uzanan bir çerçevede, camilerin biyolojik çeşitliliği korumak için atabileceği adımlar ele alındı.
Haziran 2025’te gerçekleştirilen “Cami Bahçemi Nasıl İnşa Edebilirim?” başlıklı oturum Burak Barut tarafından sunulurken, İslam bahçesi ve tasarımı konularıyla bugün uygulanabilecek modeller değerlendirildi.

CİEP kapsamında “Camimde Emisyonları Nasıl Azaltabilirim?” dersi Merve Fatma Ören tarafından verildi. “Camimde Enerji Tasarrufu Nasıl Yapabilirim?” ve “Camimde Yenilenebilir Enerji Sistemlerini Nasıl Kurabilirim?” başlıkları ise Usame Yolcu tarafından ele alındı.
Bunun yanı sıra camide atık yönetimi, sürdürülebilir etkinlikler, su yönetimi ve camilerde çevre dostu mutfaklar gibi başlıklar da programın önemli bileşenleri arasında yer aldı.

Programın kapanışı ise camilerde somut çevre projelerinin nasıl tasarlanıp uygulanabileceğine dair stratejik bir çerçeve sunan oturumla yapıldı.

 

Eğitim Sonrasında Süreklilik ve Kurumsallaşma

CİEP’in tamamlanmasıyla birlikte programın etkisinin sürdürülmesi için yeni bir aşamaya geçildi. Gönüllü olarak çalışmalarına devam etmek isteyen katılımcılara, IGMG İklim ve Tabiat Koruma Komisyonu tarafından danışmanlık desteği sunulacak.

Ayrıca cemiyetler, kısa süre önce IGMG tarafından yayımlanan İklim Dostu Cami Kılavuzundan faydalanarak “emanet” ve “mizan” ilkeleri doğrultusunda çevre dostu uygulamaları kurumsal yapıya entegre edebilecek. CİEP’in bütün derslerine ise kiep.igmg.org adresi üzerinden ulaşılabilecek.

CİEP, camilerin yalnızca birer ibadet mekânı değil, aynı zamanda toplumsal dönüşümün merkezlerinden biri olabileceğini ortaya koyan bir model sundu. Program, Avrupa’daki Müslüman cemaatler için iklim krizine karşı etik, pratik ve kolektif bir duruş geliştirme yönünde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.